नेत्रविक्रम बिमली । प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको नेतृत्वमा भारतीय राजनीति गत ११ वर्षमा व्यापक रूपमा बदलिएको छ। यो यात्रा केवल चुनावी नतिजामा सीमित नभई, दलको संगठनात्मक संरचना, विकास मोडल र क्षेत्रीय सन्तुलनमा पनि गहिरो प्रभाव देखिन्छ।
महाराष्ट्र: गठबन्धनको मोडेल
२०१९ मा सबैभन्दा ठूलो दल बनेको भाजपा २०२२ मा ‘महायुति’ गठबन्धन निर्माण गर्न सफल भयो। २०२४ को १३२ सिटको ऐतिहासिक जितले देखायो कि मोदीले ठूलो पूर्वाधार परियोजना – बुलेट ट्रेन र मुम्बई मेट्रो – मार्फत शहरी मतदातालाई आफूतर्फ ताने। गठबन्धनको कला यहाँको मुख्य राजनीतिक पाठ हो।
उत्तर–पूर्व: ‘लुक ईस्ट’ बाट ‘लिड ईस्ट’
२०१४ अघि राजनीतिक रूपमा उपेक्षित मानिएको उत्तर–पूर्वमा भाजपा अब स्थायी शक्ति बनेको छ। असममा २०१६ र २०२१ मा सरकार, २०१८ मा त्रिपुरामा वामपन्थी गढको पतन, मणिपुर र अरुणाचलमा सत्तारोहण – यी सबैले मोदीको रणनीति सफल देखाउँछन्। ‘क्षेत्रीय अस्मिता’ लाई सम्मान गर्दै पूर्वाधारमा लगानी गर्नु नै यहाँको सफलता हो।
उत्तराखण्ड: लगातार विजय
लोकसभा होस् वा प्रदेशसभा, उत्तराखण्डमा भाजपा निरन्तर विजयी हुँदै आएको छ। चारधाम अोल वेदर रोड र रेलमार्ग परियोजनाले विकासलाई धार्मिक भावनासँग जोड्दै मोदीले यहाँ अभेद्य आधार बनाएका छन्।
ओडिशा: दुई दशक लामो प्रभुत्वको अन्त्य
२४ वर्षपछि बीजेडीको गढ भत्काउँदै २०२४ मा भाजपा २० लोकसभा र ७८ प्रदेशसभा सिट जित्न सफल भयो। यसले देखाउँछ कि मोदीको रणनीति केवल राष्ट्रिय नारा होइन, स्थानीय मुद्दासँग मेल खाने खालको थियो।
असम र पश्चिम बंगाल: उदयमान शक्ति
असममा बोगिबिल पुल र ग्यास ग्रिड जस्ता परियोजनाले विकासलाई नयाँ दिशा दिएका छन्। पश्चिम बंगालमा भने २०१४ को २ सिटबाट सुरु भएको यात्रा २०२१ मा ७७ प्रदेशसभा सिटसम्म पुगेको छ। आज भाजपा ममता बनर्जीको मुख्य चुनौती बनेको छ।
उत्तर प्रदेश: अभेद्य गढ
२०१४ मा ७१ लोकसभा सिट जितेर सुरु भएको यात्रा आजसम्म निरन्तर सफल रह्यो। ‘सबका साथ, सबका विकास’ नीति उत्तर प्रदेशमा मोदीको सबैभन्दा ठूलो राजनीतिक हतियार बनेको छ।
समग्र विश्लेषण
मोदीको ११ वर्षले भाजपा लाई केवल सत्ताको दल होइन, राष्ट्रव्यापी आन्दोलनको स्वरूप दिएको छ। क्षेत्रीय अस्मिता र स्थानीय मुद्दालाई सम्मान गर्दै विकासलाई केन्द्रमा राख्ने मोडलले विभिन्न राज्यमा नयाँ समीकरण जन्माएका छन्।
तर यस सफलतामा चुनौती पनि छन् – बेरोजगारी, महँगी, सामाजिक ध्रुवीकरण जस्ता मुद्दा अझै उस्तै छन्। प्रश्न के छ भने, आगामी वर्षमा मोदीले यिनलाई कसरी सम्बोधन गर्छन्?
