– सरोज दाहाल, हाल: मलेसिया
राजनीति कुनै व्यक्ति, परिवार वा निश्चित समूहको निजी सम्पत्ति होइन। यो त आम जनताको दशकौँ लामो त्याग, अथक संघर्ष र अमूल्य बलिदानको जगमा निर्माण भएको एउटा साझा र पवित्र प्रणाली हो। लोकतान्त्रिक व्यवस्थामा शासन गर्नु भनेको केवल अधिकारको उपभोग गर्नु मात्र होइन, बरु जनताप्रतिको ठूलो जवाफदेहिता र जिम्मेवारी वहन गर्नु हो। तर, जब राज्यसत्ता जनताको सेवा गर्ने मूल मार्गबाट विमुख भएर व्यक्तिगत स्वार्थ, दम्भ र असीमित लाभको साधन बन्न थाल्छ, तब वर्षौँ लगाएर स्थापित गरिएको लोकतान्त्रिक व्यवस्था नै भित्रभित्रै कमजोर हुन पुग्छ।
आजको राजनीतिक वृत्तमा सरकार र सत्तालाई आफ्नो ‘पेवा’ र सुखभोगको ‘मेवा’ सम्झिने प्रवृत्ति मौलाउँदै गएको देखिन्छ, जुन कुनै पनि हालतमा स्वीकार्य हुन सक्दैन। राज्यसत्ता भनेको शासकहरूको शक्तिको भोक मेट्ने थलो होइन; यो त जनताको सामूहिक आशा, भरोसा र अटुट विश्वासमा अडिएको एउटा संवेदनशील संरचना हो। लोकतन्त्रमा शक्तिको तडकभडक र प्रदर्शन होइन, बरु जनताको सेवा सर्वोच्च हुनुपर्छ। जब यो मूल भावना र चेतनामा ह्रास आउँछ, तब राज्य र नागरिकबीचको खाडल गहिरिँदै जान्छ र समग्र प्रणालीभित्र अविश्वासको बीजारोपण हुन्छ।
इतिहास साक्षी छ— घमण्ड र अहंकारको आयु कहिल्यै पनि लामो हुँदैन। पौराणिक ग्रन्थहरूमा वर्णित रावण जस्तो त्रिलोक विजेता र महाशक्तिशाली पात्र पनि अन्ततः आफ्नै असीमित अहंकार र दम्भका कारण पतन भएको थियो। यो केवल एउटा एकादेशको कथा मात्र होइन, बरु वर्तमानका शासकहरूका लागि एउटा बलियो चेतावनी पनि हो। शक्ति जतिसुकै ठूलो र सुदृढ किन नहोस्, यदि त्यसमा दम्भ, अहंकार र स्वार्थको मिसावट भयो भने त्यसको सुखद अन्त्य सम्भव छैन। समयको न्याय र इतिहासको निर्णय सधैँ निर्मम हुने गर्छ।
संसार फेरिएको छ र समयसँगै आजको नेपाली समाज पनि मौन छैन। नेपाली जनता अब राजनीतिक दल र नेताहरूका गतिविधिलाई चुपचाप हेरेर बस्ने केवल ‘रमिते दर्शक’ मात्र होइनन्, उनीहरू सचेत र जागरुक नागरिक बनिसकेका छन्। उनीहरू हरेक गलत कदममा प्रश्न गर्छन्, शासकहरूको कार्यशैलीको निर्मम मूल्यांकन गर्छन् र आवश्यक परेको खण्डमा परिवर्तनको नयाँ बाटो रोज्न पनि हिचकिचाउँदैनन्। नागरिकहरूमा आएको यही राजनीतिक चेतनाले नै वास्तवमा लोकतन्त्रलाई जीवित र गतिशील राखेको छ। नेतृत्वले के भुल्नु हुँदैन भने, जब जनताको आवाज र उनीहरूको साना-साना दुःखलाई निरन्तर बेवास्ता गरिन्छ, तब त्यो दबिएको मौनता एक दिन ठूलो आँधीबेहरी बनेर परिवर्तनको रूपमा विस्फोट हुन्छ।
सत्ता टिकाउने वास्तविक र बलियो आधार कुनै बाहुबल, दमन, षड्यन्त्र वा क्षणिक प्रभाव हुनै सक्दैन। सत्ताको वास्तविक जग त केवल जनताको निष्कपट विश्वास हो। र, जब त्यो विश्वासको धागो टुट्छ, तब संसारका ठूला-ठूला साम्राज्य र संरचनाहरू पनि बालुवाको महल ढलेझैँ ढल्छन्। इतिहासले बारम्बार प्रमाणित गरिसकेको छ कि जनताको भावना र चाहनाविपरीत उभिएको कुनै पनि दम्भी सत्ता लामो समय टिक्न सकेको छैन। समयले कहिल्यै कसैलाई पक्षपात गर्दैन, उसले आफ्नो न्याय निश्चित समयमा अवश्य दिन्छ।
त्यसैले, आजको संक्रमणकालीन राजनीतिको मुख्य आवश्यकता घमण्ड होइन, विनम्रता हो। व्यक्तिगत वा दलीय स्वार्थ होइन, निस्वार्थ जनसेवा हो। सत्ताको लुछाचुँडी होइन, बरु जनताको विश्वास आर्जन गर्नु हो। किनभने, अन्तिम र अकाट्य सत्य यही हो— सत्ता कसैको वंशज वा पेवा होइन, यो त पूर्ण रूपमा जनताको नासो र उनीहरूकै नैसर्गिक अधिकार हो।
