फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन नजिकिँदै जाँदा झापा राजनीतिक रूपमा देशकै सबैभन्दा तातेको जिल्ला बनेको छ। पाँचवटै निर्वाचन क्षेत्रमा फरक–फरक शक्ति सन्तुलन देखिए पनि साझा विशेषता एउटै छ—परम्परागत दल बनाम नयाँ राजनीतिक धार। यस पटकको झापा चुनाव केवल सांसद छनोटको विषय होइन, राष्ट्रिय राजनीतिमा नेतृत्वको दिशा तय गर्ने संकेतकका रूपमा हेरिँदैछ।
झापा–१ : त्रिपक्षीय गणित, निर्णायक मौन मतदाता
झापा–१ मा कांग्रेस, एमाले र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)बीच स्पष्ट त्रिपक्षीय प्रतिस्पर्धा देखिन्छ।
कांग्रेसको परम्परागत मत, एमालेको सांगठनिक पकड,
रास्वपाको ‘एन्टी–एस्टाब्लिसमेन्ट’ आकर्षण यी तीनै तत्वले गर्दा यहाँ मौन मतदाता (silent voters) निर्णायक हुने संकेत देखिन्छ। अन्तिम हप्ता सम्म कुनै एक उम्मेदवार स्पष्ट अग्रता लिने अवस्था देखिँदैन।
अनुमानित स्थिति
कांग्रेस/एमाले: करिब–करिब बराबर, रास्वपा: निर्णायक मत काट्ने भूमिका
झापा–२ : एमालेको किल्ला, तर जोखिममुक्त होइन
झापा–२ मा एमालेको संगठनात्मक शक्ति अझै बलियो देखिन्छ। वडा तहसम्मको संरचना, अनुभवी कार्यकर्ता र स्थायी मतदाताले एमालेलाई अग्रस्थानमा राखेको छ।
तर, रास्वपाले युवा र मध्यम वर्गीय मतदातामा प्रभाव बढाउँदै लगेकाले अत्यधिक सहज जित भन्ने अवस्था छैन।
अनुमानित स्थिति
एमाले: अग्रता , कांग्रेस र रास्वपा: प्रतिस्पर्धी तर दोस्रो तहमा
झापा–३ : लिङ्देनको ‘सेफ जोन’
झापा–३ मा राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका अध्यक्ष राजेन्द्र लिङ्देन तुलनात्मक रूपमा सुरक्षित देखिन्छन्। कांग्रेस आन्तरिक विभाजनबाट कमजोर, परम्परागत प्रतिस्पर्धी प्रभावहीन, रास्वपाको उम्मेदवारले चर्चा पाए पनि सांगठनिक आधार कमजोर , लिङ्देनको व्यक्तिगत छवि र निरन्तर उपस्थितिले उनलाई तेस्रो कार्यकालतर्फ सहजै अघि बढाएको विश्लेषण छ।
अनुमानित स्थिति
लिङ्देन: स्पष्ट अग्रता, रास्वपा: दोस्रो र कांग्रेस: कमजोर
झापा–४ : नयाँ शक्ति बनाम पुरानो संरचना
झापा–४ मा एमाले र रास्वपाबीच सीधा भिडन्त देखिन्छ।
एमालेले रणनीतिक रूपमा उम्मेदवार छनोट गरे पनि,
रास्वपाको ‘परिवर्तन’ एजेन्डा, स्थानीय तहमा देखिएको असन्तुष्टिका कारण यहाँ उल्टो नतिजा आउन सक्ने सम्भावना उच्च छ।
अनुमानित स्थिति
रास्वपा: सामान्य अग्रता,एमाले: कडा प्रतिस्पर्धा
झापा–५ : ओली बनाम बालेन — राष्ट्रिय राजनीतिका लागि निर्णायक युद्ध
सबैभन्दा धेरै चर्चा र चासो झापा–५ ले तानेको छ। पूर्व प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको परम्परागत निर्वाचन क्षेत्रमै
काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन शाह उम्मेदवार बन्ने घोषणाले चुनावी समीकरण पूर्ण रूपमा फेरिएको छ।
विगतमा ओलीले यहाँ आधाभन्दा बढी मत ल्याउँदै आएका थिए। तर यस पटक: एमालेबाट मत बहिगमन, बालेनको व्यक्तिगत लोकप्रियता, कांग्रेसको मौन समर्थन र राप्रपाको रणनीतिक सहकार्य ,यी सबैले ओलीलाई सबैभन्दा कठिन चुनाव सामना गर्न बाध्य बनाएको छ।
आन्तरिक सर्वेक्षण (अनुमानित)
बालेन शाह: ओलीभन्दा करिब १०–१५ हजार मतले अगाडि
ओली: परम्परागत मत आधार कायम, तर निर्णायक वृद्धि कठिन, यसै कारण एमालेभित्रै ओलीलाई झापा–२ बाट सुरक्षित रूपमा उठाउने सुझाव आएको चर्चा पनि चलिरहेको छ।झापा परिणाम = राष्ट्रिय संकेत
झापाका पाँचै क्षेत्रमा देखिएको प्रतिस्पर्धाले एउटा स्पष्ट सन्देश दिन्छ- नेपाली राजनीति संक्रमणकालीन मोडमा छ।
ओली: परम्परागत शक्तिको परीक्षा, बालेन: वैकल्पिक राजनीतिप्रतिको जनअपेक्षा, लिङ्देन: स्थिर एजेन्डा र निरन्तर उपस्थितिको लाभ । झापाको अन्तिम परिणामले केवल पाँच सांसद होइन, आगामी राष्ट्रिय शक्ति सन्तुलनको खाका कोर्नेछ। यस अर्थमा, झापा २०८२ को चुनाव नेपाली राजनीतिका लागि ‘सेमिफाइनल’ जस्तै बनेको छ।
