हल्दिबारी। दसैँ नेपालीहरूको सबैभन्दा ठूलो पर्व हो। घटस्थापनादेखि विजया दशमीसम्मका दिनहरूमा देवी दुर्गाका विभिन्न स्वरूपको पूजा र आशीर्वाद ग्रहण गर्ने परम्परा रहिआएको छ।
टीकाको दिन परिवारका कान्छा–ठूला भेला भई आशीर्वाद लिने चलन छ। आशीर्वाद दिँदा प्रयोग हुने दुई प्रमुख श्लोकहरू छन्।
महिलालाई दिने श्लोक दुर्गा सप्तशती अर्गला स्तोत्रबाट लिइएको हो। यसमा दुर्गालाई विजयशाली, मङ्गलमयी, करुणामयी, क्षमाशील, र सम्पूर्ण प्रपञ्च धारण गर्ने शक्तिशाली माताको रूपमा वर्णन गरिएको छ। श्लोक यस प्रकार छ:
“ॐ जयन्ती मङ्गला काली भद्रकाली कपालिनी ।
दुर्गा क्षमा शिवा धात्री स्वाहा स्वधा नमोस्तुते ॥”
पुरुषलाई दिने आशीर्वाद श्लोक ऐतिहासिक तथा पुराण पात्रसँग सम्बन्धित छ। यसमा आयु, शक्ति, बुद्धि, सत्य, ऐश्वर्य र कीर्तिको कामना गरिएको छ। श्लोक यस प्रकार छ:
“आयुद्र्रोणसुते श्रेयं दशरथे शत्रुक्षयं राघवे ।
ऐश्यर्यं नहुषे गतिश्च पवने मानं च दुर्योधने ॥”
विशेषज्ञका अनुसार, महिलाका लागि दुर्गा स्वरूपसँग तुलना गरी आशीर्वाद दिने चलन र पुरुषका लागि नायकहरूसँग जोडेर शुभकामना दिने परम्परा नेपाली समाजमा लामो समयदेखि कायम छ।
दसैँको टीका केवल धार्मिक संस्कार मात्र नभई परिवार र समाजमा प्रेम, आशीर्वाद र संस्कार हस्तान्तरण गर्ने अवसर पनि हो। बदलिँदो समयसँगै शैली फरक भए पनि यसको महत्व अझै पनि अटल छ।
