झापा, कार्तिक २३ । आज बिहान उदाउँदो सूर्यलाई अघ्र्य दिँदै चार दिनसम्म मनाइने छठ पर्व सम्पन्न भएको छ। यस पर्वको मुख्य आकर्षण सूर्य उपासना र पारिवारिक सुख, शान्ति तथा समृद्धिको कामना गर्दै धार्मिक विधिपूर्वक अघ्र्य अर्पण गर्नु हो। विशेषत: तराईका विभिन्न क्षेत्रहरूमा, जस्तै झापा, महोत्तरी, धनुषा, रौतहट लगायतका जिल्लाहरूमा यस पर्वको धुमधामका साथ समापन भएको छ।
छठ पर्वको विधि चार दिनको यात्रा हो। पहिलो दिन व्रतीहरूले शुद्धता प्राप्त गर्नका लागि नुहाएर खाने (जीउ चोख्याउने) प्रक्रिया गर्छन्। दोस्रो दिन खर्ना मनाइन्छ, जहाँ व्रतीहरूले उपवास राखेर राति छठ देवतालाई निम्तो दिन्छन्। तेस्रो दिन, षष्ठीका दिन, व्रतीहरूले विशेष पकवानहरू जस्तै ठकुवा, भुसवा, खजुरीया आदि बनाइ, तीलाई सूर्यको पूजा गर्दै जलाशय नजिक रहेको छठ घाटमा अर्पण गर्छन्। अन्तिम दिन, आज बिहान, व्रतीहरूले पुनः जलाशयमा पसेर उदाउँदो सूर्यलाई अघ्र्य अर्पण गरिन्छ, र यसरी चार दिने पर्व समापन हुन्छ।
छठ पर्वको धार्मिक महत्त्व ठूलो छ। महाभारतमा उल्लेख छ कि द्रौपदी र पाण्डवहरूले अज्ञातवासका दौरान सूर्य देवतालाई पूजा गरेर आफ्नो सफल गुप्तावासको कामना गरेका थिए। यस पर्वको एक धार्मिक विशेषता भनेको सत्य अहिंसा र सबै जीवप्रति सहानुभूति राख्न अभिप्रेरित गर्नु हो। साथै, सूर्य उपासना गर्ने परम्परा र विश्वास अनुसार, सूर्य देवताको पूजा परिवारको सुख-शान्ति र शारीरिक कल्याणका लागि गरिन्छ।
यस पर्वमा चढाइने सामग्री ७० प्रकारका हुने विश्वास छ, तर सामर्थ्य नभएका व्यक्तिहरू केवल गम्हरी धानको चामल पनि चढाएर देवतालाई प्रसन्न बनाउन सक्छन् भन्ने जनविश्वास छ। यस पर्वको महत्व धार्मिक आस्थासँगै सामाजिक एकता र सद्भावको प्रतीक पनि बनेको छ, र हिन्दू धर्मका साथै मुस्लिम समुदायका सदस्यहरूले पनि यो पर्व मनाउँछन्।
