वायु प्रदूषण र मुटुको स्वास्थ्य: युवा र स्वस्थ व्यक्तिहरूलाई पनि जोखिम

सामान्यतया मुटुलाई स्वस्थ राख्न नियमित व्यायाम, सन्तुलित खानपान र नियन्त्रित तौललाई मात्र पर्याप्त मानिन्छ। तर, हामीले फेरिरहेको श्वासप्रश्वासको हावा र वायु प्रदूषणले मुटुको स्वास्थ्यमा पारिरहेको गम्भीर असरबारे भने कमै ध्यान दिने गरिएको छ। हालै गरिएका विभिन्न अध्ययन तथा वरिष्ठ मुटुरोग विशेषज्ञहरूका अनुसार अत्यधिक वायु प्रदूषणका कारण उमेरले युवा र शारीरिक रूपमा स्वस्थ व्यक्तिहरू पनि मुटुसम्बन्धी रोगको उच्च जोखिममा परेका छन्।
​वायुमण्डलमा तैरिने २.५ माइक्रोमिटरभन्दा साना सूक्ष्म कणहरू (PM2.5) फेफडाको गहिराइसम्म पुगेर रक्तसञ्चार प्रणालीमा प्रवेश गर्छन्। यसले गर्दा शरीरमा सूजन (Inflammation) र अक्सिडेटिभ तनाव बढ्छ। फलस्वरूप रक्तधमनीहरूको कार्यक्षमता प्रभावित हुने, रक्तचाप बढ्ने र बिस्तारै धमनीहरूभित्र बोसो जम्ने (Atherosclerosis) जस्ता जटिलताहरू देखा पर्छन्। स्वस्थ जीवनशैली अपनाएका युवाहरूमा पनि प्रदूषणका कारण मुटुको धड्कन असामान्य हुने, हर्ट अट्याक र स्ट्रोकको जोखिम बढेको पाइएको छ।
​मुटुलाई प्रदूषणबाट जोगाउने ५ मुख्य उपायहरू:
​वायु गुणस्तर सूचकाङ्क (AQI) को नियमित अनुगमन: घरबाहिर निस्कनुअघि आफ्नो क्षेत्रको वायु गुणस्तर सूचकाङ्क जाँच गर्ने र प्रदूषणको स्तर उच्च भएको अवस्थामा बाहिरी गतिविधिहरू स्थगित वा सीमित गर्ने।
​व्यायामको समय र स्थानमा परिवर्तन: वायु प्रदूषण बढेको समयमा बाहिर दौडिने, साइकलिङ गर्ने वा कडा व्यायाम गर्नुको सट्टा घरभित्रै हल्का व्यायाम गर्ने।
​घरभित्रको हावा सफा राख्ने: घरभित्र वायु गुणस्तर सुधार गर्न गुणस्तरीय एयर प्युरिफायरको प्रयोग गर्ने र प्रदूषण बढी भएको समयमा झ्याल-ढोका बन्द राख्ने।
​नियमित स्वास्थ्य परीक्षण: आफ्नो रक्तचाप, कोलेस्ट्रोल र रगतमा चिनीको मात्रा नियमित रूपमा जाँच गराई नियन्त्रणमा राख्ने।
​धुम्रपानबाट पूर्ण रूपमा टाढा रहने: धुम्रपानले प्रदूषणबाट हुने नोक्सानीलाई अझ बढाउने भएकाले यसबाट टाढा रहने र पूर्व-विद्यमान मुटुरोगीहरूले चिकित्सकको सल्लाह बमोजिम थप सतर्कता अपनाउने।